سامانه پژوهشی – تحلیل تجربی رابطه بین کاهش ناxadبرابری آموزشی و بهرهxadوریxadکل عوامل تولید در ایران

۲-۲-۵-۲- برخی عوامل مؤثر بر بهرهxadوری سرمایه ۲۱
۲-۲-۵-۳- برخی عوامل مؤثر بر بهرهxadوری کل عوامل تولید ۲۲
۲-۳- مروری بر مطالعات تجربی ۲۴
۲-۳-۱- مطالعات خارجی ۲۴
۲-۳-۲- مطالعات داخلی ۲۸
۲-۴- جمعxadبندی ۳۴
فصل سوم: روند بهرهxadوری کل عوامل تولید و ضریب جینی آموزش در ایران
۳-۱- مقدمه ۳۶
۳-۲- بهرهxadوری کل عوامل تولید ۳۶
۳-۲-۱- جایگاه بهرهxadوری در برنامه xadهای توسعه اقتصادی کشور ۳۷
۳-۳- ضریب جینی آموزش ۳۹
۳-۳-۱- محاسبه ضریب جینی آموزش ۴۱
۳-۴- جمعxadبندی ۴۵
فصل چهارم: روشxadشناسی تحقیق
۴-۱- مقدمه ۴۷
۴-۲- مدل تحقیق ۴۷
۴-۳- معرفی روش تحقیق ۴۸
۴-۴- آزمون پایایی ۴۹
۴-۵- روش ARDL 49
۴-۵-۱- الگوهای پویا ۴۹
۴-۵-۲- آزمون همxadانباشتگی روش بنرجی، دولادو و مستر (۱۹۹۲) ۵۲
۴-۵-۳- مدل تصحیح خطا (ECM) 52
۴-۵-۴- آزمون ثبات ساختاری (آماره CUSUM و CUSUMSQ) 53
۴-۶- جمعxadبندی ۵۴
فصل پنجم: یافتهxad های تحقیق
۵-۱-مقدمه ۵۶
۵-۲- بررسی پایایی متغیرها ۵۶
۵-۳- برآورد مدل با بهره گرفتن از الگوی ARDL 58
۵-۳-۱- برآورد مدل کوتاهxadمدت ۵۹
۵-۳-۲- بررسی وجود رابطه تعادلی بلندمدت ۶۳
۵-۳-۳- برآورد مدل بلندمدت ۶۳
۵-۳-۴- برآورد مدل تصحیح خطا (ECM) 65
۵-۴- نتایج آزمون فرضیه ۶۶
۵-۵- جمعxadبندی ۶۷
فصل ششم: جمعxadبندی، نتیجه xadگیری و پیشنهادها
۶-۱- مقدمه ۷۰
۶-۲- مروری بر خطوط کلی تحقیق ۷۰
۶-۳- نتیجه آزمون فرضیه xadهای تحقیق ۷۲
۶-۴- توصیهxadهای سیاستی ۷۴
۶-۵- پیشنهادهایی برای پژوهشxadهای آتی ۷۵
منابع و مآخذ
الف) منابع فارسی ۷۶
ب) منابع انگلیسی ۷۸
پیوست.۸۱
مقدمه
بر اساس رویکرد اصلی مطالعه که بررسی اثر کاهش نابرابری آموزشی بر بهرهxadوری کل عوامل تولید طی دوره ۱۳۹۰-۱۳۴۹ است، در این فصل کلیات تحقیق در نه بخش بیان شده است. در بخش دوم و سوم بیان مسئله و ضرورت و اهمیت موضوع بیان شده است. بخش چهارم و پنجم به اهداف و فرضیه xadهای تحقیق اختصاص دارد. در بخش ششم به روش تحقیق اشاره شده است. بخشxadهای هفتم و هشتم به ترتیب به تعریف مفاهیم و محدودیتxadهای تحقیق اختصاص دارد. در بخش پایانی نیز سازماندهی تحقیق صورت گرفته است.
۱-۲- بیان مساله
بهرهxadوری^[۱] مفهومی است جامع و کلی که افزایش آن به عنوان یک ضرورت، جهت ارتقاء سطح زندگی، رفاه بیشتر، آرامش و آسایش انسانxadها، که هدفی اساسی برای همه کشورهای جهان محسوب میxadشود، همواره مدنظر دستxadاندرکاران سیاست، اقتصاد و برنامهxadریزان بوده است. بهرهxadوری به عنوان یکی از شاخصxadهای مهم کارxadآمدی بخشxadها و فعالیتxadهای مختلف اقتصادی محسوب میxadشود و معیاری مناسب برای ارزیابی عملکرد بنگاهxadها، سازمانxadها و تعیین میزان موفقیت در رسیدن به اهداف میxadباشد. بهرهxadوری به دلیل ماهیت اندیشه و دانش محوری که دارد در سایر ابعاد شکوفایی اقتصادی نظیر نوآوری، کیفیت، مدیریت و حتی اقتصاد کلان آثار مثبت و غیر قابل انکاری را به دنبال خواهد داشت (ابطحی وکاظمی،۱۳۷۸).
در واقع، بهرهxadوری چگونگی و میزان استفاده از عوامل تولید را در تولید محصول نشان میxadدهد که در صورت استفاده بهینه از عوامل تولید، بهرهxadوری آنxadها افزایش خواهد یافت. بهرهxadوری کل عوامل تولید^[۲]، به افزایش تولید ناشی از افزایش در کارایی^[۳]– افزایش سطح مهارتxadها، تحصیلات نیروی کار، تکنولوژی و غیره- دلالت دارد. بهرهxadوری کل عوامل تولید به عنوان منبع پویا و دائمی رشد اقتصادی تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد؛ که بر اساس نظریات موجود، سرمایه انسانی[۴] به عنوان یکی از مهمxadترین عوامل اثرxadگذار شناخته میxadشود (امینی و حجازی،۱۳۸۶).
سرمایه انسانی مفهومی گسترده و پیچیده است که شامل انواع مختلفی از سرمایه xadگذاری بر روی مردم میشود. مفهوم سرمایه انسانی در ادبیات اقتصادی شامل آموزش (تحصیلات)، سلامت، مهارت، تجربه، مهاجرت و دیگر سرمایه xadگذاریxadهایی میxadباشد که رشد آن باعث افزایش بهرهxadوری نیروی کار و در نتیجه افزایش رشد اقتصادی میxadشود.
آموزش، به عنوان یکی از مفاهیم سرمایه انسانی، تواناییxadهای متعددی را به نیرویxadکار انتقال میxadدهد و موجب افزایش قدرت تولید و بازدهی کار میxadشود. آموزش از یک سو قابلیتxadهای نیروی انسانی را ارتقاء میxadبخشد و در شکوفا ساختن استعدادها نقش مؤثری دارد و از سوی دیگر نیروی کار را برای استفاده بهتر از تکنولوژی برتر تولید آماده و مهیا میxadسازد. این دو نقش آموزش هر دو در رشد و توسعه اقتصادی سهم مهمی دارد. دسترسی عادلانه و برابر به آموزش، تحرک اجتماعی و اقتصادی فقرا را ممکن میxadسازد و سهمxadبری آنان را از تولید افزایش میxadدهد. فواید آموزش از سطح فردی فراتر میxadرود. شرکتxadها، صنایع و به طورکلّی اقتصاد از بهبود کیفیت سرمایه انسانی که از طریق آموزش به دست میxadآید بهرهxadمند میxadشوند. آگاهی از میزان نابرابری آموزش و ریشه xadهای آن در کشور مهم است؛ زیرا توزیع نابرابر فرصتxadهای آموزشی ، زیانهای رفاهی قابل ملاحظهxadای برای جامعه دارد. آموزش ناکافی یا نامطلوب، انسان را از شکوفا شدن استعدادها و قابلیتxadها محروم میxadسازد، درحالی که بهبود در توزیع فرصتxadهای آموزش، بهرهxadوری و خلاقیت را افزایش میxadدهد، دسترسی نابرابر به فرصتxadهای تحصیلی می xadتواند به نابرابریxadهای بیشتر منتهی شود (ایرن^[۵]، ۲۰۰۷).
تاکنون، تمرکز اصلی بحث روی اندازه xadگیری سطح متوسط آموزش بوده است و توجه زیادی به ابعاد توزیعی آن نشده است. بررسی چگونگی توزیع آموزش درک ما از

پویاییxadهای جمعیت و مکانیزمxadها و کانالxadهای ارتباطی میان آموزش و متغیرهای اقتصادی، نه فقط رشد اقتصادی بلکه کاهش نابرابری^[۶]، کاهش فقر^[۷]، دموکراسی و بیxadثباتی سیاسی^[۸] را بهبود میxadبخشد. از این رو مسئله اصلی پیش روی تحقیق حاضر این است که نابرابری آموزشی به عنوان یکی از عوامل موثر بر سرمایه انسانی چه ارتباطی با بهرهxadوری کل عوامل تولید دارد؟
۱-۳- اهمیت و ضرورت مطالعه
برای معرفی سرمایه انسانی به عنوان یک عامل مهم بهرهxadوری در هر دو سطح فردی و اجتماعی دلایل خوبی وجود دارد. همچنین دلایل کافی وجود دارد تا نقش سرمایه انسانی در اقتصاد جهانی شده امروزی، بسیار تعیین کننده و حیاتی قلمداد شود. کارگرانی که دارای قابلیت حل مسئله و توانمندیxadهای ارتباطی هستند در مقایسه با کسانی که این تواناییxadها را ندارند، در انجام وظایف و کارهایی که نیاز به مهارت دارد بهتر عمل مینمایند و علاوه بر این، سریعxadتر یاد میxadگیرند و خود را با تغییر شرایط بهتر وفق داده و سازگار میxad کنند. از این رو، میxadتوان انتظار داشت که کارگران ماهر نسبت به کارگران غیرماهر دارای بهرهxadوری بیشتری در هر فرایند تولید هستند و باید قادر باشند تا تکنولوژیxadهای پیچیدهxadتری را به کار بگیرند. اگر مهارت با قابلیت یادگیری بیشتر همراه باشد، دانش جدید به وجود آورده و قابلیت تطبیق با شرایط را فراهم میxad کند. به علاوه، یک نیروی کار با آموزش بیشتر، قادر خواهد بود تا هم از طریق بهبود تدریجی در فرایندهای تولیدی موجود و هم از طریق به کارگیری تکنولوژیxadهای پیشرفتهxadتر به نرخ رشد و بهرهxadوری بالاتری دست یابد و در عرصهxad رقابت رو به رشد جهانی به طور انعطافxadپذیرتری واکنش نشان دهد. این ملاحظات نشان میxadدهد که چون فرایند تولید به طور فزایندهxadای دانش محور^[۹] شده است به همین خاطر اهمیت سرمایه انسانی به عنوان یک عامل تولید با گذر زمان افزایش یافته است (فونته^[۱۰]، ۲۰۰۶).
اگر تنها گروهxadها و اقشار خاصی از افراد به آموزش دسترسی داشته باشند، کسانی که از بهبود بهرهxadوری و ارتقاء مهارتxadهای خود محروم هستند تخصص و صلاحیت لازم برای تصدّی مشاغل پردرآمد را به دست نخواهند آورد و به احتمال زیاد از لحاظ اقتصادی در وضعیت نامساعدی قرار خواهند گرفت. از این رو بررسی رابطه تجربی نابرابری آموزشی و بهرهxadوری کل عوامل تولید مهم به نظر میxadرسد. در صورتی که نتایج تحقیق نشان دهنده رابطه مثبت بین ارتقاء سطح آموزشی و بهرهxadوریxadکل عوامل تولید باشد، سیاستxadگذاران میxadتوانند با اتخاذ سیاستxadهای درست افزایش بهرهxadوری و در نتیجه افزایش رشد اقتصادی را موجب شوند (عمادزاده، ۱۳۸۸).
اگر چه بهبود بهرهxadوری بر اساس اصل عقلانیت اقتصادی همواره باید مورد توجه قرار گیرد، لیکن امروزه با کمxadرنگ شدن مرزهای اقتصادی، رقابت در صحنه جهانی، ابعاد تازهxadای یافته و تلاش برای بهبود بهرهxadوری، پایه اصلی این رقابت را تشکیل میxadدهد. این مسأله به ویژه در اقتصاد ایران که از پایین بودن سطح بهرهxadوری به صورت مزمن رنج میxadبرد حائز اهمیت فراوان است. از سوی دیگر اصلاح در توزیع فرصتxadهای آموزشی و برنامه xadریزی برای حرکت به سوی برابری این فرصتxadها علاوه بر تقویت اقتصاد کلان کشور، در اصلاح توزیع درآمد و بهبود معیشت و رفاه نیروی کار جامعه از طریق ارتقاء بهرهxadوری آن مؤثر و حائز اهمیت میxadباشد.
۱-۴- اهداف تحقیق
اهداف اصلی تحقیق عبارتند از:

• بررسی رابطه بین کاهش نابرابری آموزشی و بهرهxadوری کل عوامل تولید در ایران
• محاسبه ضریب جینی آموزش به عنوان شاخصی برای بیان نابرابری آموزشی

اهداف فرعی تحقیق عبارتند از:

• بررسی تأثیر باز بودن تجاری بر بهرهxadوری کل عوامل تولید در ایران
• بررسی تأثیر توسعه مالی بر بهرهxadوری کل عوامل تولید در ایران
• بررسی تأثیر متقابل باز بودن تجاری و ضریب جینی آموزش بر بهرهxadوری کل عوامل تولید در ایران

۱-۵- فرضیه xadها
فرضیه اصلی

• کاهش نابرابریxadهای آموزشی تأثیر مثبت بر بهرهxadوریxadکل عوامل تولید در ایران دارد.

فرضیه xadهای فرعی