دانلود پایان نامه: خودکارآمدی و اضطراب

خودکارآمدی و اضطراب

در نظریۀ شناختی- اجتماعی، ادراک فرد از کارآمدی خویش تأثیرات ضمنی مهمی در واکنشxadهای هیجانی وی به موقعیتها و در ایجاد انگیزش در انجام رفتارهای مختلف دارد. این مفهوم می xadتواند تأثیرات ضمنی با اهمیتی در تندرستی داشته باشد، زیرا در درک پاسخxadهای هیجانی و رفتاری فرد به شرایط تنشxadزا و برنامه xadهای مربوط به تندرستی کمک میxad کند. مطالعات گوناگون نشان داده است که احساس خودکارآمدی پائین، با افزایش فشار روانی، پاسخxadهای ضعیفxadتر به درد و انگیزش کمتر برای پیگیری برنامه xadهای مربوط به تندرستی همبسته است. بر عکس احساس کارآمدی بالا، با فشار روانی و پاسخxadهای زیستی کمتر به فشارهای روانی، قدرت انطباق بیشتر و علاقهxadمندی زیادتر به برنامه xadهای تندرستی همبسته است. بنابر این یکی از حوزههای بسیار فعال در پژوهشxadهای اجتماعی- شناختی در مورد رابطه بین باورهای خودکارآمدی و تندرستی است (بندورا، ۱۹۷۷). نتایج این تحقیق را به سادگی میxadتوان خلاصه کرد: باورهای قوی و مثبت در بارۀ خودکارآمدی از دو طریق بر تندرستی انسان تأثیر میxadگذارند: یکی از طریق تأثیرات این باورها بر رفتارهای مرتبط با تندرستی فرد و دیگری از طریق تأثیر آنها بر کارکرد زیستی او (کنترادا، لونت هال، الری ۱۹۹۰، میلر، شادا و هرلی ۱۹۹۶). باورهای خودکارآمدی، هم بر احتمال بروز بیماریxadهای مختلف و هم بر فرایند بهبود از بیماری تأثیر میxadگذارد (الریف ۱۹۹۲).

باورهای خودکارآمدی بالا به رفتارهای مختلفی چون سیگار کشیدن، نوشیدن الکل و راهxadهای جلوگیری از ابتلا به ایدز مرتبط است. تغییر در باورهای خودکارآمدی در مورد فرایند بهبود از بیماریxadها نیز تأثیرگذار است. شواهد موجود نشان میxadدهد که باورهای خودکارآمدی بالا، مانع تأثیرات فشارهای روانی میxadشود و کارکرد نظام ایمنی بدن را افزایش میxadدهد. در نظریه شناختی- اجتماعی، این ناکارآمدی ادراک شده است که نقش اصلی را در اضطراب و افسردگی افراد بازی میxad کند (بندورا، ۱۹۹۷). به استناد این نظریه افراد دارای برداشت ضعیف از خودکارآمدی خود در مواجهه با خطر بالقوه، اضطراب زیادی را تجربه میxad کنند. ناکارآمدی ادراک شده در مواجهه با نتایج خوشایند به افسردگی ختم میxadشود. اگر چه احساس عدم کارآمدی در دستیابی به هدفxadهای مورد نظر عامل اصلی افسردگی است، بخشی از این مشکل می xadتواند به هدفxadهای بیش از حد بالا مربوط شود. به علاوه باورهای خودکارآمدی ضعیف می xadتواند به عملکرد ضعیف منجر شود، فاصله خود را با معیارهای خویش بیشتر کند و موجبات سرزنش بیشتری را فراهم آورد (کاواناف، ۱۹۹۲). بنابر این تحقیقات نشان میxadدهد که نظریه خودکارآمدی می xadتواند پیامدهای منفی مهمی برای انواع رفتارهای مربوط به تندرستی داشته باشد (جوادی و کدیور، ۱۳۸۱).

پژوهشxadهای مختلفی که پس از اجرای برنامه xadهای آموزشی مهارتxadهای زندگی در مدارس صورت گرفته دستاوردهای مهمی را در ابعاد مختلف سلامت روان داشته است. مثلاً تصور از خود (کروتر و همکاران، ۱۹۹۱) عزت نفس (اینت و همکاران ۱۹۹۴)، خودکارآمدی (الیاس و همکاران ۱۹۹۱) ناسازگاری اجتماعی و هیجانی (کاپلان و همکاران ۱۹۹۴) و کاهش معنیxadدار اضطراب اجتماعی (بوتین و انگ ، ۱۹۸۲به نقل از سازمان بهداشت جهانی، ترجمه نوری قاسمxadآبادی و محمدخانی، ۱۳۷۷).

اضطراب و افسردگی شایعxadترین مشکلات سلامت روان در جامعه هستند. تحقیقات نشان دادهxadاند که این مشکلات می xadتواند عملکرد شخص را ضعیف کند، بار اجتماعی برای خانواده و جامعه بوجود آورد و سبب بوجود آمدن مسائل هیجانی و هزینهxad های اقتصادی برای جامعه شود (بروم برگر و کاستلو ۱۹۹۲، فریدمن، مکت در موت، سولومون، رایان، کیتنر و میلر، ۱۹۹۷). در میان متغیرهای روانی- اجتماعی، خودکارآمدی و حمایت اجتماعی به عنوان عوامل کلیدی مربوط به این مشکلات تلقی میxadشوند (بندورا، ۱۹۹۷).

خودکارآمدی به عنوان نوع خاصی از انتظار مربوط به اعتقادات شخص نیست به تواناییxadهایش است و بتدریج به قضاوتxadهای شخصی از تواناییxadهایش برای تمرین کنترل بر حوادث و رویدادهایی که بر زندگی او تأثیر میxadگذارند، گسترش میxadیابد (بندورا ۱۹۸۹، مادوکس، ۱۹۹۵، شرر و آدامز، ۱۹۸۳). تحقیقات نشان داده است که انتظارات خودکارآمدی پایین عامل مهمی در انواع مشکلات سازگاری شامل افسردگی، اضطراب کمتری را تجربه میxad کنند (میلر و همکاران ۱۹۹۲، تامپسون و همکاران ۱۹۹۲). طبق نظر بندورا (۱۹۷۷، ۱۹۸۲، ۱۹۸۶) هنگامی که افراد در استرس هستند، آنهایی که در مواجهه با شکست خود را توانمند و کارآمد میxadدانند، تلاشxadهای بیشتری برای مقابله و کنار آمدن با مشکلاتشان انجام میxad دهند. افرادی که در رویارویی با مشکلات خود را ناتوان و ناکارآمد میxadبینند، به آسانی تسلیم میxadشوند و احساس اضطراب، افسردگی و ناامیدی میxad کنند. بسیاری از تحقیقات نشان دادهxadاند که افراد دارای سطح کارآمدی بالا بهزیستی روانشناختی بهتری دارند (نظیر سیفت و همکاران، ۱۹۹۸ به نقل از سیوکاچینگ و استفان ۲۰۰۰).

بنابر آنچه گفته شد کنترل رفتار، افکار، احساسات و محیط برای سلامتی و شادکامی افراد در زندگی لازم است. متغیرهای مهمی در احساس مهار و کنترل افراد دخیل میxadباشند که یکی از آنxadها خودکارآمدی است.

[۱]- Contrada

[۲]- Leventhal

Oleary-3

[۴]- Hurley

[۵]- Kavanagh

Krueuter -1

[۷]- Eett

[۸]- Botvin & Eng

[۹]- Brom berger & Costllo

[۱۰]- Friendma

[۱۱]- McDermut

سایت های دیگر: