دانلود پایان نامه ارشد:بررسی تاثیر فشارهای شغلی برعملکرد معلمان زن مقطع متوسطه دوم شهر ...

پائیز 1393

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده…………………………………………………………………………………………………………………………. 1

فصل اول: کلّیّات پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….. 3

بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………. 4

اهمیت و ضرروت پژوهش………………………………………………………………………………………………. 5

اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………………………… 6

الف) اهداف کلی…………………………………………………………………………………………………………… 6

ب) اهداف ویژه…………………………………………………………………………………………………………….. 7

سوالات پژوهش……………………………………………………………………………………………………………. 7

تعاریف مفاهیم واصطلاحات…………………………………………………………………………………………….. 7

الف- تعاریف نظری……………………………………………………………………………………………………….. 7

ب- تعاریف عملیاتی……………………………………………………………………………………………………… 8

فصل دوم: ادبیّات و پیشینه پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… 10

1- مبانی نظری پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 11

شغل…………………………………………………………………………………………………………………………. 11

شرایط احراز شغل………………………………………………………………………………………………………… 11

فرایندهای شرایط احراز شغل………………………………………………………………………………………….. 11

شغل معلمی در کلام امام خمینی (ره)……………………………………………………………………………….. 12

فهرست مطالب

عنوان صفحه

شغل معلمی در سخنان مقام معظم رهبری:………………………………………………………………………….. 12

ملاک های انتخاب شغل………………………………………………………………………………………………… 12

استعداد عاملی موثر در انتخاب شغل…………………………………………………………………………………. 13

بررسی علائق به عنوان عامل موثر در انتخاب شغل……………………………………………………………….. 14

فرصتهای شغلی به عنوان عامل موثر در انتخاب شغل………………………………………………………….. 14

عوامل اقتصادی به عنوان عامل موثر در انتخاب شغل…………………………………………………………….. 14

جایگاه اجتماعی به عنوان عامل موثردر انتخاب شغل……………………………………………………………… 15

استرس شغلی……………………………………………………………………………………………………………… 15

عامل تنش شغلی………………………………………………………………………………………………………….. 16

راهکارهای سازمان جهت پیش گیری از فشارها و استرسهای شغلی………………………………………….. 17

عوامل ایجاد کننده تعارض و فشارهای روانی معلمان……………………………………………………………. 17

تعارض خواست – خواست……………………………………………………………………………………………. 17

تعارض خواست – ناخواست………………………………………………………………………………………….. 18

تعارض ناخواست- ناخواست………………………………………………………………………………………….. 18

عوامل ایجاد کننده استرس درون سازمانی دربین معلمان…………………………………………………………. 18

خط مشی های سازمانی…………………………………………………………………………………………………. 19

ساختار سازمانی…………………………………………………………………………………………………………… 19

شرایط فیزیکی سازمان…………………………………………………………………………………………………… 19

فرایندهای سازمانی……………………………………………………………………………………………………….. 20

استرس و عملکرد کاری کارکنان و معلمان…………………………………………………………………………. 20

کاهش استرس شغلی کارکنان و معلمان……………………………………………………………………………… 21

پیشگیری از استرس شغلی……………………………………………………………………………………………… 22

فهرست مطالب

عنوان صفحه

مراحل پیشگیری از استرس…………………………………………………………………………………………….. 22

مهارتxadهایی برای کاهش استرس شغلی کارمندان و معلمان……………………………………………………… 23

فشار روانی………………………………………………………………………………………………………………… 24

تغییرات اصلی زندگی فشارزا………………………………………………………………………………………….. 25

حوادث محیطی فشارزا………………………………………………………………………………………………….. 25

فشار روانی آسیب رسان………………………………………………………………………………………………… 25

نشانه های فشار روانی…………………………………………………………………………………………………… 26

چگونگی کاهش سطح فشار روانی در بین معلمان………………………………………………………………… 28

عوامل و پیامدهای تاثیرگذار برفرایندهای فشار شغلی……………………………………………………………. 28

2- پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………….. 31

الف) پژوهش های انجام شده در داخل کشور……………………………………………………………………. 31

ب) پژوهش های انجام شده در خارج از کشور………………………………………………………………….. 32

نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………. 34

فصل سوم: روش شناسی پژu200dوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… 37

نوع پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….. 37

جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………….. 37

نمونه و روش نمونه گیری………………………………………………………………………………………………. 37

ابزار پژوهش………………………………………………………………………………………………………………. 38

روایی و پایایی……………………………………………………………………………………………………………. 38

روش تجزیه و تحلیل داده های پژوهش……………………………………………………………………………. 39

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهxadها

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… 41

الف) تجزیه و تحلیل توصیفی داده هـا……………………………………………………………………………… 42

ب) تجزیه و تحلیل استنباطی داده هـا……………………………………………………………………………….. 46

فصل پنجم: نتیجه گیری و ارائه پیشنهادها

جمع بندی………………………………………………………………………………………………………………….. 51

یافته های پژوهش………………………………………………………………………………………………………… 52

نتایج توصیفی داده ها……………………………………………………………………………………………………. 52

بحث و تفسیر داده ها……………………………………………………………………………………………………. 54

نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………. 55

محدودیت ها………………………………………………………………………………………………………………. 56

الف) محدودیت در قلمروپژوهش……………………………………………………………………………………. 56

ب) محدودیت های اجرایی……………………………………………………………………………………………. 56

پیشنهادها…………………………………………………………………………………………………………………… 56

الف) پیشنهادهای مبتنی بر یافته های پژوهش……………………………………………………………………… 56

ب) پیشنهادات برای پژوهشگران آتی……………………………………………………………………………….. 57

منابع

الف) منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………… 59

ب) منابع انگلیسی………………………………………………………………………………………………………… 61

فهرست مطالب

عنوان صفحه

پیوستxadها

پیوست1: پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………. 63

پیوست2: جداول مربوط به spss…………………………………………………………………………………….. 65

تعهدنامه اصالت رساله یا پایان نامه تحصیلی……………………………………………………………………….. 67

چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………. 68

فهرست جداول

عنوان صفحه

فهرست نمودارها

عنوان صفحه

چکیده

پژوهش حاضر به منظور بررسی تاثیر فشارهای شغلی برعملکرد معلمان زن مقطع متوسطه دوم تهیه و تدوین گردیده است. گردآوری دادهxadها در این پژوهش به روش توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق را کلیه معلمان آموزش پرورش زن به تعداد 285 نفر تشکیل داده اند که بر اساس جدول تعیین حجم نمونه کرجیسی مورگان تعداد 162 نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقهxadای انتخاب شدند. ابزار اندازهxadگیری این تحقیق پرسشنامه محقق ساخته که دارای 3 بعد مسئولیت پذیری، شخصیت اجتماعی و وضعیت روحی و روانی می باشد، استفاده شده است. روش تجزیه و تحلیل دادهxadها با آمار توصیفی و آمار استنباطی (شامل: آزمون تی تک نمونه ای) با استفاده از نرم افزار spss انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد میانگین نمرات تمام مولفه های فشارهای شغلی معلمان بیشتر از حد متوسط می باشد.

فصل اول

کلّیّات پژوهش

مقدمه

کار و فعالیت معلمان در مدارس جنبه ای از زندگی است که صرف نظر از منابع مالی برخی از نیازهای اساسی آدمی نظیر تحرک روانی و بدنی، نیازهای اجتماعی و احساسات خود ارزشمندی را ارضاء
میxadکند با وجود این کار و فعالیت در مدارس و سازمانxadها میxadتواند منبع فشار روانی نیز باشد. در دهه اخیر موضوع فشارهای روانی و استرس و آثار آن در مدارس مورد توجه بسیار واقع گردیده است.با وجود این که استرس وفشارهای روانی مثبت نیز وجود دارد و نباید به این عوامل به عنوان یک پدیده منفی نگریست، زمانی که از فشارهای روانی صحبت میxadشود بیشتر به عوارض و جنبهxadهای منفی آن توجه می شود. به هر حال فشارهای روانی اثرات فراوانی بر عملکرد و فعالیتxadهای اعضای سازمان دارد. مدیران، کارکنان و ارباب رجوع سازمان تحت تاثیر فشارهای عصبی دچار حالات روانی خاصی میxadشوند و دست به اعمالی میxadزنند که مستقیما در فعالیتxadها و بازدهی سازمان منعکس می گردد.فشارهای عصبی علاوه بر تاثیرات روانی تاثیرات جسمانی نیز دارند. فشارهای روانی شدید معلمان و اولیاء مدرسه باعث تزلزل در اهداف و راه های نیل به آن میxadشوند و بر کارایی دانش آموزان اثر میxadگذارند.

امروزه اهمیت نظام آموزشxadبرای پیشبرد اهداف توسعه کشور نزد سیاستمداران به اثبات رسیده است و بسیار مهم جلوه کرده است. در این میان یکی از عمده ترین و شاید جنجال برانگیزترین مفاهیمی که از یک سو تلاشxadهای نظری و بنیادی بسیاری را به خود معطوف ساخته و از دگر سو در تمامی منابع نیروی انسانی سازمانxadها اهمیّت زیادی پیدا کرده، استرس و فشارهای روانی بر معلمان است چرا که معلمان، بر بسیاری از متغیرهای سازمانی، تاثیر میxadگذارند و زمینهxadی رشد و شکوفایی سازمان را فراهم میxadنمایند. نظامxadهای آموزشی درگذر از مسائل کمی و همگانی کردن آموزش ناگزیر از توجه به مسائل کیفی پدیدههای آموزشی نیازمند توجه به شرایط استرس و فشارهای روانی وارده بر معلمان میxadباشد و ارتقای شخصیتی و ثبات هویتی معلمان را از طریق اصلیترین عامل یعنی پایداری انسانی و تقویت روحیه معلمی به شکوفایی میxadرساند.

بیان مسئله

در عصر حاضر که جهان در اوایل قرن بیست و یکم قراردارد، بخش مهمی از فعالیت فردی واجتماعی را تعلیم و تربیت تشکیل میxadدهد، به طوری که یونسکو در گزارش جهانی اعلام کرده است: تقریباً از هر پنج انسانی که امروز زندگی میxadکند یک نفر یا شاگرد است یا در نظام آموزش رسمی به عنوان معلم خدمت میxadکند. اساس خودکفایی و استقلال هر جامعه ای، برپایهxadهای وجودی سازمانxadهای آموزشی آن جامعه استوار است و در بین تمام نیروهای اثر بخش یک سازمان آموزشی، اغلب صاحب نظران و متفکران مسائل تربیتی معتقدند که معلمان مهمترین عامل مؤثر در جریان تعلیم و تربیت هستند، لذا توجه به نیازهای آنxadها و چگونگی تأمین آن توسط سازمان، میxadتواند منجر به کاهش فشارهای روانی و درنتیجه تعهد سازمانی آنان در سازمان میxadگردد(حسینی نسب و همکاران،1391،ص14).

از آنجائی که هر کشوری در مسیر توسعه و پیشرفت همه جانبه خود نیازمند سیستم تعلیم و تربیت کارآمد است و اولین قدم در رسیدن به کادر آموزشی موفق و کارآمد درک عواملی است که بر کیفیت عملکرد معلمان مؤثر است، چرا که رابطه مستقیمی بین فشارهای روانی افراد با عملکرد آنان وجود دارد بطوریxadکه افرادی که از کار خود رضایت داشته باشند و فشار روانی کمتری داشته باشند کار خود را نیز بهتر انجام خواهند داد و افرادی که از کار خودناراضی باشند کار خود را به درستی انجام نخواهند داد (حسینی نسب و همکاران،1391،ص14). فشار روانی وتأثیر آن بر معلمان در محیط کاری در سالهای اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. برخی از معلمان فشار روانی را بهانهxadای برای انجام ندادن درست وظایف محوله قرار میxadدهند. بسیاری دیگر فشار روانی زیادی را متحمل میxadشوند. معلمانی نیز هستند که برای انجام صحیح کار میxadبایست فشار مناسبی برای آنان ایجاد نمود. هدف مدیریت فشار روانی این است که به معلمان کمک می کند تا سطح فشار روانی متناسب با توانائی خود را برای انجام صحیح کار دریابند و تا مرحله تغییر آن را حفظ نمایند(حسینی،1388،ص78).

مولفه های فشارهای روانی دراین پژوهش از دیدگاه های حجتی نیا و پورشافعی درپژوهش انجام شده دانشگاهآزاد اسلامی بیرجند می باشد که مورد بررسی قرار گرفته است. بنابراین دراین پژوهش محقق به دنبال بررسی این سئوال اساسی است که وضعیت فشارهای شغلی و روشهای مقابله با آن دربین معلمان زن مدارس متوسطه چگونه می باشد؟

اهمیت و ضرروت پژوهش

زمانی که کارکنان به سازمانی میxadپیوندند، مجموعه ای خواسته ها،نیازها،آرزوهای گذشته را که با هم انتظاری شغلی را ایجاد میxadکنند با خود به همراه دارند اما عکس العملxadهای و فشارهای شغلی را که سازمان در مقابل خواستهای کارکنان فراهم می آورد احساس مثبت یا منفی افراد نسبت به شغل خود را شکل می دهد(یزدی،1389،ص21).

فشار روانی وتأثیر آن بر کارکنان در محیط کاری در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. فشار روانی معمولاً وقتی ایجاد می گردد که فرد با چالش، تهدید و یا تحولی مواجه گردد، به عبارت دیگر بین توان فرد برای انجام کار و کار خواسته شده از وی توازن وجود نداشته باشد. فشار روانی در حالات خاص و با تعامل فرد ومحیط کاریش افزایش می یابد چرا که درک بهتر فشار روانی شناخت چگونگی ایجاد انگیزش فرآیند چرخشی آن است چرخه انگیزش معمولاً از بروز و ظهور یک نیاز آغاز میxadگردد. فرد میxadخواهد کار را انجام دهد (انگیزه) و نتیجتاً آن کار را انجام می دهد.کاری را که انجام میxadدهد او را به هدف مورد نظرش نزدیک کند درآن موقع احساس رضایت میxadکند و در صورتی که ناموفق باشد احساس نارضایتی کرده و ممکن است با افزایش فشار روربرو گردد.این چرخه پایان نمی پذیرد و فرد آماده میxadگردد تا کار جدیدی برای دستیابی به هدف جدیدی انجام دهد.از انجائیکه سیکل فشار روانی در زندگی انسان، امر اجتنابناپذیری است وگاهی نیز مفید است ولی اگر از حد خارج شود. برای سلامتی انسان مشکلات جدی ایجاد میکند. چون ترکیبات عوامل زیستشناختی، روانشناختی و اجتماعی که در کنترل فشار روانی وحفظ یک سبک سالم زندگی نقش مهمی دارند به خطر میxadافتند. فشار روانی، نشان عصر ما است. به هر سو که بنگریم، آدمهایی را میبینیم که میخواهند با بالا و پایین پریدن و ورزشکردن، رفتن به باشگاههای ورزشی و رعایت رژیمهای غذایی خاص، تأثیرات تنشهای شدید زندگی را کم کنند. حتی برخی شرکتها، برنامههای مفصلی برای مدیریت فشارروانی بمنظور یاددان روشxadهای کنار آمدن با موقعیتxadهای پر فشارزندگی به کارکنان خود، تدوین کردهاند زیرا